- Bütçenin gerçek sınırı
- Binanın teknik durumu
- Tapu ve belge kontrolü
- Karar öncesi son tur
- Isparta’da ev alırken şehre özgü kontroller
- Uygulamalı kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
Bütçenin gerçek sınırı
Satın alma bütçesi yalnızca konutun fiyatından ibaret değildir. Tapu harcı, varsa kredi masrafları, ekspertiz, taşınma, tadilat ve ilk yerleşim giderleri toplandığında ortaya çıkan rakam, ilan fiyatının belirgin biçimde üzerine çıkar. Bu kalemler baştan hesaba katılmazsa karar aşamasında bütçe zorlanır.
Kredi kullanılacaksa aylık ödemenin gelire oranı kadar, ödeme süresi boyunca gelirin nasıl seyredeceği de düşünülmelidir. Kısa vadede karşılanabilen bir taksit, uzun vadede yaşam standardını daraltabilir.
Binanın teknik durumu
Daireyi gezerken dikkat, iç dekorasyondan çok binanın kendisine verilmelidir. Yapı yılı, taşıyıcı sisteme dair bilgi, çatı ve dış cephe durumu, su ve elektrik tesisatının yaşı, asansör ve ısıtma sistemi; taşındıktan sonra maliyet üretecek başlıklardır. İç mekândaki boya ve mutfak yenilemesi kolayca değiştirilebilirken, bina kaynaklı sorunlar tek başına çözülemez.
Yönetim planı ve aidat geçmişi de sorulmalıdır. Binada yakın zamanda yapılmış veya planlanan büyük onarımlar varsa, bunun maliyeti yeni malike yansıyabilir.
Tapu ve belge kontrolü
Tapu kaydında malik bilgisi, cins tashihi, kat mülkiyeti durumu ve üzerindeki takyidatlar kontrol edilmelidir. Kat irtifakı ile kat mülkiyeti arasındaki fark, iskân durumu ve projeye uygunluk sonradan sorun üretebilecek başlıklardır.
Satıcının malik ile aynı kişi olduğu, vekâletle işlem yapılıyorsa vekâletnamenin satış yetkisi içerdiği teyit edilmelidir. Bu kontroller işlem gününe bırakılmamalıdır.
Karar öncesi son tur
Beğenilen daireyi farklı bir gün ve farklı bir saatte tekrar görmek yararlıdır. Gürültü düzeyi, güneş alma durumu, otopark yoğunluğu ve sokağın akşam hâli, tek ziyarette fark edilmeyen ama günlük yaşamı doğrudan etkileyen unsurlardır.
Mümkünse binada oturan biriyle kısa bir sohbet, yönetim ve komşuluk düzeni hakkında ilan metninden daha gerçekçi bilgi verir.
Isparta’da ev alırken şehre özgü kontroller
Isparta’da kış koşulları nedeniyle ısıtma altyapısı, satın alma kararında öncelikli kontrol başlıklarından biridir. Binanın yalıtım durumu, doğalgaz tesisatının yaşı ve pencere kalitesi aylık gideri doğrudan etkiler. Aynı fiyattaki iki daireden yalıtımlı olanı, yıllık bazda anlamlı bir tasarruf sağlar.
Şehirdeki yapı stoğunun bir bölümü eski tarihlidir. Bu nedenle bina yaşı, geçirilmiş güçlendirme çalışmaları, çatı ve tesisat durumu ile iskan belgesinin varlığı birlikte sorgulanmalıdır. İskanı bulunmayan yapılarda kredi kullanımı ve ileride satış aşaması zorlaşabilir.
Aidat yükü Isparta’da bina bina ciddi biçimde değişir. Asansörlü, güvenlikli ve merkezi ısıtmalı binalarda aidat yüksek olabilir; bu kalem uzun vadede satın alma fiyatı kadar belirleyicidir. Teklif vermeden önce son üç aylık aidat tutarını ve neleri kapsadığını yazılı olarak isteyin.
Uygulamalı kontrol listesi
- Bütçe sınırınızı kredi, tapu ve taşınma giderleriyle birlikte belirleyin.
- Mahalle seçimini yaşam alışkanlığınıza göre yapın.
- Bina yaşı, aidat, otopark ve güneş alma durumu gibi detayları not edin.
- Tapu ve kredi uygunluğu bilgisini sözlü değil, belgeli biçimde teyit edin.
- Pazarlık stratejisini duyguyla değil veriyle kurun.
- Danışmanın işlem sonrası desteğini de sorun.
Sık sorulan sorular
Ev almadan önce hangi belgeler kontrol edilmeli?
Tapu kaydı ve takyidat (ipotek, haciz, şerh) bilgisi, iskan (yapı kullanma izin) belgesi, kat planı, aidat borcu durumu ve varsa depreme dair yapı raporları. Bu belgelerin eksikliği pazarlık konusu değil, karar konusudur; belge tamamlanmadan kapora vermeyin.
Kredi kullanacaksam süreci nasıl planlamalıyım?
Ev aramaya başlamadan önce bankadan ön onay alın. Böylece gerçekçi bütçenizi bilir, uygun olmayan seçeneklere zaman harcamazsınız. Ayrıca ekspertiz değerinin satış fiyatının altında çıkabileceğini hesaba katın; aradaki farkı nakit karşılayabilecek durumda olmalısınız.
Kapora verdim, vazgeçersem ne olur?
Bu tamamen imzalanan belgenin içeriğine bağlıdır. Bazı düzenlemelerde kaporayı veren vazgeçerse bedel yanabilir, satıcı vazgeçerse iki katı iade söz konusu olabilir. Bu yüzden kapora belgesini imzalamadan önce şartları dikkatle okuyun ve iade koşullarının yazılı olduğundan emin olun.
Evi kaç kez ve hangi saatlerde görmeliyim?
En az iki kez ve farklı saatlerde. Gündüz ışık ve manzarayı, akşam ise gürültü, otopark doluluğu ve çevre hareketliliğini gösterir. Mümkünse yağmurlu bir günde de görün; nem, su sızıntısı ve yalıtım sorunları en net o zaman fark edilir.
Tapu devrinde alıcı hangi masrafları öder?
Tapu harcı yasal olarak alıcı ve satıcı arasında paylaşılır; uygulamada kimin ne ödeyeceği görüşmede netleştirilmelidir. Buna ek olarak döner sermaye ücreti, kredi kullanılıyorsa ekspertiz ve ipotek masrafları ile zorunlu deprem sigortası (DASK) kalemleri bulunur. Toplam tutarı işlem gününden önce hesaplatın.